Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.

Borelyoz hastalığı

Borelyoz, helezon şeklindeki „Borrelia burgdorferi“ isimli bakteri tarafından tetiklenir. Borelyoz, Almanya’da keneler tarafından bulaştırılan en sık rastlanan hastalıktır. Hastalık 100 yılı aşkın bir zamandır bilinse bile Willy Burgdorfer, hastalığın kenelerin bağırsağında yaşayan bakteriler tarafından tetiklendiğini ancak 1982 yılında keşfetmiştir. Almanya’da tahminen her yıl onbinlerce insan hastalanmaktadır.

Borelyoz, helezon şeklindeki “Borrelia burgdorferi” adlı bakteri tarafından tetiklenir.

Borelyoz hastalığının belirtileri ve seyri

Borelyoz hastalığının belirtileri çok yönlü olabilir, bunların bazıları diğer hastalıklarda da gözlemlenmektedir. Bu durum, Borelyoz teşhisini koymayı zorlaştırmaktadır. Karakteristik bir Borelyoz semptomu Lyme hastalığının belirtisi olan bir kızarıklıktır („Erythema migrans“). Çember şeklindeki bu kızarıklık, sokulan yerin etrafında kene sokmasından birkaç gün ila haftalar sonra gözlemlenebilir.

Ancak kızarıklık tüm Borelyoz hastalarında belirmez. Borelyozun erken safhalarında, Lyme hastalığının belirtisi olan kızarıklığın yanı sıra bitkinlik, ateş ve baş ağrısı da gözlemlenmektedir.

Daha sonra, şiddetli ağrılardan kalp rahatsızlıklarına ve hatta beyin zarı iltihabına kadar farklı hastalık belirtileri ortaya çıkabilir. Çoğu zaman yüz felci de gözlenmektedir. Kronik ileri safhada ayrıca çoğu sefer eklem iltihaplanmaları ortaya çıkmaktadır.

Nasıl enfekte olunur?

Borelyoz Almanya’da keneler tarafından en çok bulaştırılan hastalıktır.

Borelyoz şu ana kadar elde edilen bilgilere göre sadece kene sokmasıyla bulaşır. Borelyoza yakalanan hastalar hastalığı başkalarına bulaştırmaz. Borrelialar kenenin orta bağırsağında bulunduğu için, kana geçmeleri belirli bir süre almaktadır. Borreliararın emme ardından birçok saatten sonra konağın kanına geçtiği düşünülmektedir..Bu nedenle, kene ne kadar çabuk çıkarılırsa Borelyoza yakalanma riski o kadar düşüktür.

Borelyoza karşı bir aşı henüz bulunmamaktadir. Ayrıca bir kişi defalarca enfekte olabilir ve aynı anda farklı safhalarda birden fazla Borelyoza yakalanabilir.. Borelyoz dünyada kenelerin yaşadığı her yerde bulunur. Farklı kene cinslerinin Borelyoz hastalığını taşıdığı bilinmektedir. .Avrupa’daki en önemli bulaştırıcı Sakırgadır (Ixodes ricinus). Etkenin yayılımı farklıdır, Robert Koch Enstitüsüne istinaden bölgeden bölgeye bulunan kenelerin %5 ila %35’i Borelyoz taşımaktadır.. Kene sokmasından sonra Borelyoz ile enfekte olma riski %1,5 ila %6 oranındadır. Kene ne kadar çok emerse enfeksiyon ihtimali o kadar yüksektir.

Fakat kene tarafından sokularak Borelyozla temasa geçen herkes gerçekten hastalanmaz. Vakaların çoğunda, vücut bakterileri kontrol altında tutabilir, bu durumda, enfeksiyon herhangi bir rahatsızlığa yol açmaz ve olumsuz bir sonuca yol açmadan iyileşir.. Bu yüzden birçok insanın kanında Borrelialara karşı antikor bulunduğu görülebilir. Hiç Borelyoza yakalanmamış kişilerin %25'inin kanında bu gibi antikorlar bulunur.. Kene tarafından sokulan insanların sadece %0,5 ila %1,5’i gerçekten hastalanmaktadır.

Borelyozun teşhisi

Doktor, Borelyozu en kolay şekilde çember şeklindeki büyük alana dağılan Doktor, Borelyozu en kolay şekilde çember şeklindeki büyük alana dağılan „Erythema migrans“ olarak tanımlanan kızarıklıktan tanır. Bu kızarıklık çoğunlukla kenenin soktuğu yerin etrafında belirir, fakat vücudun diğer bölgelerinde de belirebilir. Kızarıklık tam olarak gelişene kadar 28 gün geçebilir. Kenenin sokmasından sonra sokulan yeri gözlemlemek bu yüzden önemlidir.

Eğer bir kızarıklık mevcutsa ve hasta da bu bağlamda bir kenenin soktuğunu hatırlarsa, doktor Borelyozu antibiyotik ile tedavi eder. Enfeksiyonun erken safhalarında Borelyoza karşı antikorlar kanda çoğunlukla kanıtlanılamadığından dolayı laboratuvarda ayrıca bir kan tahliline gerek yoktur. Aksi halde, bu maddelerin sağlıklı kişilerde de bulunabildiğinden dolayı antikorların kanıtlanmış olması Borelyozun olduğuna dair kanıt değildir.

Geç safhada bulunan Borelyozun teşhisi daha zordur. Bu zaman noktasında artık kızarıklık görünmemektedir. Aradan belki birkaç yıl geçtiği için de hastalar artık bir kene tarafından sokulduklarını hatırlamayabilirler. Bu yüzden doktor, hastasında bulunan ciltte değişiklikler, eklem rahatsızlıkları ya da yüz felci gibi belirtilere bakmalı ve diğer benzer belirtilere sahip olan hastalıkları da dikkate almalıdır. Pozitif bir laboratuvar bulgusu kesin olarak bir teşhis anlamına gelmemenin yanı sıra rahatsızlıkların gerçek nedenlerini görmeme tehlikesini de barındırır. Buna karşıt olarak laboratuvarda yapılan bir kan tahlilinde Borelyoza karşı antikorlar kanıtlanamazsa doktor geç safhada olan bir Borelyozun olmadığını yüksek olasılıkla söyleyebilir.

Borelyozun tedavisi

Borelyoz bakteriyel bir hastalık olduğu için erken safhalarda antibiyotikle iyi bir şekilde tedavi edilebilir. Sonradan ortaya çıkan ve kronik semptomlarda çoğu defa haftalarca antibiyotik serumları verilmek zorundadır.

Borelyoza karşı korunma

Doğada dolaşanlar kapalı giysiler giymelidir ve pantolon paçalarını çoraplarının içine sokmalıdır.

Borelyoza karşı korunmak isteyenler kene sokmalarını mümkün olabildiğince önlemelidir. Keneleri hemen farkederek çıkarmak da yararlıdır. Kene sokması acısız olduğu içindışarıda zaman geçirdikten sonra vücut iyice taranmalıdır. Küçük örümceğimsilerin tercihen nereleri soktukları federal çapta yapılan güncel bir araştırmada incelenmiştir.

Kene sokmalarından sonra profilaktik bir antibiyotik verilmesi tavsiye edilmez. Kene sokmasından sonra kenede patojen bulunup bulunmadığını incelemek de çok yararlı değildir. Hayvan bulaşıcıyi taşısa bile sadece az sayıda vakalarda hastalık oluşmaktadır. Şu an insanlar için herhangi bir aşı mevcut değildir.

Kaynak: RKI: Lyme Borelyoz. Doktorlar için El Kitabı, 2007