Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.

Kleszcz

Kleszcze to występujące na całym świecie pasożyty, które odżywiają się krwią wielu kręgowców. Utrata krwi dla żywiciela – człowieka lub zwierzęcia – nie stanowi z reguły żadnego problemu. Kleszcze zdobyły wątpliwą sławę raczej jako pasożyty przenoszące choroby na ludzi i zwierzęta.

Wielu ludzi uważa, że kleszcze spadają na ofiarę z drzew. To jednak nieprawda. Ludzie lub zwierzęta łapią kleszcze w trawie lub zbierają kleszcze przebywające na krzewach.

Pajęczaki: kleszcze

Pod względem biologicznym kleszcze należą do rodziny pajęczaków. Można to poznać na przykład po ośmiu nogach dorosłych kleszczy. Dokładnie mówiąc, kleszcze należą do grupy roztoczy. Poza tym kleszcze są zwierzętami z wysoko wyspecjalizowaną budową ciała i zachowaniem, dzięki którym doskonale dostosowują się do swojego środowiska. Jako pasożyty potrzebują innych organizmów, których krew służy im za pożywienie – podobnie jak komary.

Krwiopijcze kleszcze

Jednak w porównaniu z komarami kleszcze nie potrzebują dużo krwi. W ekstremalnym przypadku spędzają w ciele żywiciela (zwierzęcia lub człowieka) do 15 dni i piją jego krew. W tym celu szukają na ciele ofiary odpowiedniego miejsca, aby mocno przyczepić się do skóry – u ludzi mogą to być pachy lub okolice narządów płciowych. Dzięki temu kleszcze mogą bez problemu przetrwać mimo zadrapań lub obcierania.

Kleszcze w Niemczech

W Niemczech najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem kleszcza, który najczęściej atakuje ludzi, jest kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). Należy do rodziny kleszczy twardych. Jeśli kleszcz jest zarażony zarazkami chorobotwórczymi, nawet ukąszenie przez kleszcza w Niemczech, które samo w sobie nie jest groźne, może stanowić niebezpieczeństwo dla ludzi. Podczas ukąszenia zarazki chorobotwórcze przedostają się ze ślinianek lub żołądka kleszcza przez aparat gębowy do ciała żywiciela. Dlatego ważne są właściwe działania zapobiegawcze.

Choroby przenoszone przez kleszcze

Jeśli kleszcz jest zarażony zarazkami chorobotwórczymi, ukąszenie, które samo w sobie nie jest groźne, może stanowić niebezpieczeństwo dla ludzi. Dlatego bardzo ważne są kompleksowe działania zapobiegawcze.

> Choroba KZM
> Borelioza

Budowa ciała kleszcza

Na „głowie” kleszcza znajdują się organy kłująco-ssące do pobierania pożywienia. Na przedniej parze odnóży znajdują się najważniejsze narządy zmysłów oraz silne haczyki, za pomocą których kleszcze przyczepiają się do ofiary. Otwory oddechowe znajdują się za tylną parą odnóży. Narządy płciowe są zlokalizowane w dolnej części brzucha.

Aparat gryząco-ssący kleszcza

Jak wygląda ukąszenia przez kleszcza

Kleszcze mają wysoko rozwinięty aparat gryząco-ssący. Za pomocą nożycowatego aparatu gębowego
(szczękoczułki) przecinają skórę żywiciela i za pomocą „kolców” (hypostom) wydrążają otwór w tkance, która w miejscu ukąszenia wypełnia się krwią. Kleszcz nieustannie ssie napływającą krew.

Przyczepiony i przyklejony

Aparat gębowy kleszcza wyposażony jest w liczne małe kolce rozłożone symetrycznie. Dzięki nim kleszcz utrzymuje się na ciele żywiciela.
Gatunki kleszcza z krótszym aparatem gębowym po ukąszeniu produkują dodatkowo pewien rodzaj substancji klejącej i przyklejają się do żywiciela.

Gdy kleszcze napełnione są krwią, ich waga wzrasta. Jeśli kleszcz napije się do syta, odpada od ciała żywiciela.

Jakiego rozmiaru są kleszcze?

Krew sprawia, że kleszcze rosną. Kleszcz ssie krew bezpośrednio do jelita. Ssanie krwi powoduje kilkakrotny wzrost wagi ciała. Dzieje się tak, dlatego że jelito składa się z wielu wyrostków i jest tak elastyczne, że zupełnie wypełniony krwią pasożyt może ważyć aż 200 razy więcej niż głodny kleszcz.

Jak długo żyją kleszcze?

Jedno wypicie krwi wystarcza kleszczom na bardzo długo. W warunkach badania w laboratorium kleszcze, które wcześniej wypiły krew, mogły wytrzymać aż 10 lat bez kolejnego pożywienia. W naturze kleszcz pospolity żyje średnio od trzech do pięciu lat.