Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.

Borelioza

Borelioza jest wywoływana przez spiralną bakterię Borrelia burgdorferi. Borelioza jest najczęstszą chorobą przenoszą przez kleszcze w Niemczech. Choroba znana jest wprawdzie już od ponad 100 lat, ale dopiero w 1982 roku Willy Burgdorfer odkrył, że jest ona wywoływana przez bakterie przebywające w jelitach kleszczy. Szacuje się, że w Niemczech co roku zapada na tę chorobę kilkadziesiąt tysięcy ludzi.

Borelioza jest wywoływana przez spiralną bakterię zwaną Borrelia burgdorferi.

Objawy boreliozy i przebieg choroby

Objawy boreliozy mogą być różnorodne. Niektóre objawy występują także w przypadku innych chorób. Dlatego zdiagnozowanie boreliozy jest trudne. Charakterystycznym objawem boreliozy jest rumień wędrujący (erythema migrans). To zaczerwienie skóry w kształcie pierścienia może wystąpić wokół miejsca ukąszenia po kilku dniach lub kilku tygodniach od momentu zaatakowania przez kleszcza.

Jednak nie pojawia się u wszystkich pacjentów chorych na boreliozę. We wczesnym stadium boreliozy oprócz rumieńca wędrującego występują także objawy ogólne, takie jak zmęczenie, gorączka i bóle głowy.

Następnie mogą pojawić się kolejne oznaki choroby, od silnych bólów po problemy z sercem aż po zapalenie opon mózgowych. Stosunkowo często dochodzi także do paraliżu twarzy. W chronicznym późnym stadium choroby często dochodzi także do zapalenia stawów.

Jak można się zarazić?

Borelioza jest najczęstszą chorobą przenoszą przez kleszcze w Niemczech.

Według obecnego stanu wiedzy boreliozą można zarazić się wyłącznie po ukąszeniu przez kleszcza. Osoby chorujące na boreliozę nie zarażają chorobą. Ponieważ borrelia znajdują się najpierw w jelicie środkowym kleszcza, upływa trochę czasu zanim przedostaną się do krwi. Przyjmuje się, że dopiero po wielu godzinach ssania bakterie przedostają się do krwi żywiciela. Im szybciej więc zostanie usunięty kleszcz, tym mniejsze jest ryzyko zachorowania na boreliozę.

Na boreliozę nie ma obecnie szczepionki. Poza tym można zakazić się kilka razy i jednocześnie chorować na kilka odmian boreliozy w różnych stadiach.
Borelioza występuje na świecie wszędzie tam, gdzie żyją kleszcze. Nosicielami boreliozy są różne gatunki kleszczy. W Europie kleszcz pospolity (ixodes ricinus) jest głównym nosicielem choroby. Zarazki rozprzestrzeniają się w różny sposób, według Instytutu Roberta Kocha w zależności od regionu od 5% do ponad 35% kleszczy jest nosicielami borrelii. Średnie prawdopodobieństwo zarażenia się boreliozą po ukąszeniu przez kleszcza wynosi od 1,5% do 6%. Im dłużej kleszcz pije krew, tym większe jest prawdopodobieństwo zarażenia się.

Jednak nie każda osoba, która ma kontakt z borreliami po ukąszeniu przez kleszcza, będzie chora. W wielu przypadkach organizmowi udaje się powstrzymać bakterie – zarażenie nie powoduje żadnych dolegliwości i zostaje wyleczone bez żadnych konsekwencji. Dlatego we krwi wielu zdrowych osób można wykryć przeciwciała borrelii. Aż do 25% wszystkich ludzi ma takie przeciwciała we krwi, mimo że nigdy nie zachorowało na boreliozę. Na chorobę rzeczywiście zapada tylko 0,5% do 1,5% osób, które zostały ukąszone przez kleszcza.

Zdiagnozowanie boreliozy

Lekarze najłatwiej rozpoznają boreliozę po erythema migrans, okrągłym zaczerwieniu występującym na dużej powierzchni. Pojawia się często w miejscu ukąszenia przez kleszcza, może jednak wystąpić także w innych częściach ciała. Do czasu wykształcenia się rumienia wędrującego może upłynąć 28 dni. Po ukąszeniu przez kleszcza ważna jest jednak dokładna obserwacja miejsca, w którym doszło do ukąszenia.

Gdy pojawi się rumień wędrowny i pacjent przypomni sobie o ukąszeniu przez kleszcza, lekarz będzie leczył boreliozę antybiotykami. Dodatkowe badanie krwi w laboratorium nie jest konieczne, ponieważ przeciwciał boreliozy nie da się wykryć we wczesnym stadium zakażenia. Wykrycie przeciwciał nie jest jeszcze dowodem na pojawienie się boreliozy, ponieważ takie substancje znajdują się często także u zdrowych osób.

Trudniejsza jest diagnoza boreliozy w późnym stadium. Rumień wędrowny nie jest w tym momencie widoczny. Wielu pacjentów nie pamięta także o ukąszeniu przez kleszcza, ponieważ mogło ono niekiedy wystąpić nawet kilka lat wcześniej. Dlatego lekarz musi dokładnie przyjrzeć się objawom występującym u pacjenta – takim jak zaczerwieniona skóra, bóle stawów lub paraliż twarzy – i uwzględnić także inne obrazy choroby z podobnymi oznakami. Pozytywny wynik badań laboratoryjnych nie daje pewnej diagnozy i poza tym stwarza ryzyko przeoczenia prawdziwej przyczyny dolegliwości. Jeśli jednak podczas badania krwi w laboratorium nie wykryto przeciwciał borrelii, lekarz może z niemal całkowitą pewnością wykluczyć boreliozę w późnym stadium.

Leczenie boreliozy

Ponieważ borelioza jest chorobą bakteryjną, można ją wyleczyć antybiotykami, przede wszystkim we wczesnym stadium. W przypadku późno pojawiających się i chronicznych objawów często konieczne jest podawanie antybiotyków w infuzjach podawanych przez kilka tygodni.

Ochrona przed boreliozą

W przypadku przebywania na łonie natury należy nosić odzież przylegającą do ciała i zaciągnąć skarpetki na nogawki.

Aby ochronić się przed boreliozą, należy unikać ukąszeń przez kleszcza. Pomocne jest także szybkie wykrycie i usunięcie kleszcza. Ponieważ ukąszenie przez kleszcza nie jest bolesne, należy dokładnie obejrzeć ciało po powrocie ze spaceru. Miejsca, w które najczęściej gryzą małe pajęczaki zostały niedawno przeanalizowane w ogólnokrajowym badaniu.

Po ukąszeniu przez kleszcza nie zaleca się profilaktycznego podawania antybiotyków. Nierozsądne jest także badanie kleszcza po ukąszeniu, aby sprawdzić, czy jest nosicielem zarazków. Nawet jeśli zwierzę nosi w sobie zarazki, tylko w niewielu przypadkach dochodzi do zachorowania. Obecnie nie ma szczepień dostępnych dla ludzi.

Źródło: RKI: Lyme-Borreliose. Ratgeber für Ärzte, aktualizacja 2007