Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.

Choroba KZM

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) jest chorobą wirusową wywołaną przez kleszcze, która może charakteryzować się wieloma ciężkimi etapami. W 2015 roku zarejestrowano w Niemczech 219 przypadków tej choroby.

Około 2% kleszczy na zagrożonych obszarach jest zakażonych wirusem.

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) jest wywołane wirusem KZM. Wirus atakuje opony mózgowe i ośrodkowy układ nerwowy.

Wirus KZM jest przenoszony na ludzi przede wszystkim przez kleszcze. Znane są także przypadki, u których chorobę wywołało spożywanie surowego mleka krów i kóz zarażonych KZM.

Ryzyko zachorowania na KZM na zagrożonych obszarach po ukąszeniu kleszcza wynosi według szacunków około 1:150. Podstawy tego obliczenia: przyjmuje się, że na zagrożonych obszarach około 2% kleszczy jest zakażonych wirusem. Poza tym nie każda infekcja wywołuje chorobę: choroba występuje u około jednej trzeciej osób ukąszonych przez kleszcza zarażonego wirusem KZM. Wśród pozostałych osób infekcja przebiega bez widocznych objawów choroby.

W 2015 roku zarejestrowano w Niemczech 219 przypadków tej choroby. Nie każda infekcja KZM prowadzi do ciężkiego przebiegu choroby. Naukowcom do dziś nie udało się ustalić, dlaczego u niektórych osób dochodzi do ciężkiej postaci choroby, a nawet do przypadków śmiertelnych, a inne osoby zarażone KZM są lekko chore lub w ogóle nie chorują. Na pewno wiek zakażonej osoby odgrywa istotną rolę. Im starsza osoba, tym cięższy jest przebieg KZM. Także płeć może mieć znaczenie: mężczyźni zapadają na KZM niemal dwa razy częściej niż kobiety. Jeszcze wyraźniejszy jest ten stosunek w przypadku KZM o ciężkim przebiegu: mężczyźni chorują niemal trzy razy częściej niż kobiety.

Objawy i przebieg KZM

Wirusy KZM znajdują się w ślinie kleszcza. Po ukłuciu mogą od razu przedostać się do rany.

Średnio 2% kleszczy na zagrożonych obszarach jest zakażonych wirusem.

Ryzyko zachorowania na KZM na zagrożonych obszarach po ukąszeniu kleszcza wynosi według szacunków od 1 do 150.

Osoba zarażona KZM przechodzi zwykle przez dwie fazy choroby.

Faza I:
Typowe objawy zarażenia KZM to gorączka, bóle głowy i mięśni, podobnie jak przy grypie. Czasami choroba zatrzymuje się na tym etapie.

Faza II:
U wielu zakażonych wirus KZM atakuje ośrodkowy system nerwowy. Najłagodniejszą postacią choroby w tym przypadku jest zapalenie opon mózgowych (meningitis). Do objawów należą: wysoka gorączka, silne bóle głowy i częsta sztywność karku.

Ciężką formą KZM jest zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego. W tym przypadku wirusem zakażone są nie tylko opony mózgowe, lecz również cały mózg i korzenie nerwowe.
Oprócz objawów zapalenia opon mózgowych może dojść do zaburzeń świadomości, mowy i połykania, do zmian psychicznych lub paraliżu ciała.

Powikłania KZM

Nie można leczyć przyczyn KZM. Dlatego bardzo ważne jest zapobieganie chorobie.

Dotychczas zakładano, że u około 10% do 20% pacjentów, którzy przeszli przez ciężką postać kliniczną KZM, występują długotrwałe lub trwałe zaburzenia neuropsychologiczne.

Wyniki badań Klinki Neurologii Szpitala w Pforzheim po raz pierwszy potwierdzają ewentualne długotrwałe skutki zachorowań na KZM na podstawie jednoznacznych danych liczbowych: pomiędzy 1994 i 1999 r. w Badenii-Wirtembergii na KZM zachorowało 731 osób. U 81 pacjentów pojawiło się ciężkie stadium choroby obejmujące rdzeń kręgowy (myelitis). 57 osób z tej grupy wzięło udział w długoterminowym badaniu trwającym dziesięć lat. Wyniki badania: u 50% osób, które zachorowały na ciężką postać KZM, pojawiły się długotrwałe powikłania choroby, np. paraliż kończyn oraz mięśni dróg oddechowych i gardła, problemy z oddychaniem, zaburzenia równowagi, zaburzenia połykania i mowy. 30% uczestników badania cierpiących na ciężką postać choroby zmarło podczas okresu obserwacji. Tylko około 20% całkowicie odzyskało zdrowie.

Źródło: Prof. Dr. R. Kaiser: Langzeitprognose bei primär myelitischer Manifestation der FSME – eine Verlaufsanalyse über 10 Jahre, Der Nervenarzt 2011

Jak można zarazić się KZM?

Wirusy KZM znajdują się w ślinie kleszcza. Po ukłuciu mogą od razu przedostać się do rany.
Natychmiastowe usunięcie kleszcza po ukłuciu nie stanowi ochrony przed KZM. Jednak im dłużej kleszcz ssie krew, tym większe jest ryzyko zarażenia się kolejnymi zarazkami.

Leczenie KZM

Nie można leczyć przyczyn KZM. Ponieważ nie da się zwalczyć wirusa za pomocą lekarstw, leczenie ogranicza się do łagodzenia objawów. Stosowane są przede wszystkim środki obniżające gorączkę i łagodzące bóle. Ostatecznie jednak organizm musi sam pokonać wirusa. Dlatego bardzo ważne jest zapobieganie chorobie. Z jednej strony należy unikać ukąszeń przez kleszcze. Z drugiej strony należy chronić się za pomocą szczepień przeciw KZM.

Niemiecki Stały Komitet ds. Szczepień Ochronnych (Ständige Impfkomission – STIKO) zaleca poddanie się szczepieniu przed KZM wszystkim mieszkańcom zagrożonych obszarów i osobom, które podróżują w regiony, w których będą narażone na kleszcze.