Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.

Gatunki kleszczy

Do dziś na całym świecie znanych jest ponad 800 gatunków kleszczy. Dzielą się głównie na dwie rodziny: kleszcze twarde i miękkie.

Kleszcz pospolity: najczęściej występujący gatunek kleszcza w Niemczech.

Kleszcze twarde

Nazwa kleszczy twardych pochodzi od twardego pancerza znajdującego się na ich grzbiecie. U samców pancerz pokrywa cały grzbiet, u samic, nimf i larw – tylko część grzbietu. Kleszcze twarde żyją we wszystkich regionach świata, z wyjątkiem Arktyki i Antarktydy.
Do rodziny kleszczy twardych należy między innymi kleszcz pospolity, kleszcz łąkowy, kleszcz pastwiskowy i kleszcz psi.

Kleszcze miękkie

Kleszcze miękkie nie posiadają pancerza, dlatego ich ciało jest miękkie i skórzaste. Występują przede wszystkimi w tropikach i klimacie podzwrotnikowym. Jedynym kleszczem miękkim w Niemczech jest obrzeżek gołębi.

Gatunki kleszczy w Niemczech

Kleszcz pospolity

Kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) żyje w całej Europie i jest najczęściej występującym kleszczem w Niemczech. Łacińska nazwa kleszcza Ixodes ricinus wywodzi się od podobieństwa kleszcza do ziarna rycynusa.
 

  • Występowanie: Niemcy i Europa (wyjątek: tereny górskie położone powyżej 1 500 m  n.p.m.)
  • Niebezpieczeństwo? Kleszcz pospolity to gatunek najczęściej atakujący ludzi. Przenosi na zwierzęta i ludzi np. boreliozę i wirusy KZM.
  • Aktywność: nimfy, samice i samce najczęściej od marca do października/listopada (w górach średniej wysokości i w górach o skróconym sezonie), larwy od kwietnia/maja do października. W bardzo łagodnych warunkach klimatycznych nimfy i dorosłe kleszcze są także aktywne zimą.
  • Typowe siedliska: lasy, parki miejskie, ogrody.
  • Rozmiar: dorosłe samice przed spożyciem krwi: ok. 3-4 mm, najedzone: ponad 1 cm. Dorosłe samce: ok. 2,5-3,5 mm. Nimfy przed wypiciem krwi: ok. 1,5 mm. Larwy przed wypiciem krwi: ok. 1 mm.
  • Żywiciele: małe ssaki, ptaki, jaszczurki, jeże, króliki, jelenie, daniele i zwierzyna płowa, lisy, psy, koty, ludzie.

Kleszcze łąkowe

Kleszcze łąkowe (Dermacentor reticulatus), przedstawiciele gatunku kleszczy barwnych, rozpowszechniły się pod koniec lat 90-tych XX wieku w całych Niemczech. Ten gatunek kleszczy aktywnie poluje na swoich żywicieli.

  • Występowanie: przeważnie we wschodniej i południowo-wschodniej części Niemiec.
  • Niebezpieczeństwo? Kleszcze łąkowe atakują głównie psy i konie, rzadko ludzi. Przenoszą na przykład babeszje, które powodując „malarię psią” (babeszjozę).
  • Aktywność: luty/marzec aż do maja i od sierpnia do początku zimy. Typowe siedliska: lasy, tereny zalewowe, łąki, odłogi, bagna.
  • Rozmiar: dorosłe samice i samce przed wypiciem krwi: ok. 3-5 mm. Nimfy przed wypiciem krwi: ok. 0,9-1,2 mm. Larwy przed wypiciem krwi: ok. 0,5 mm.
  • Żywiciele: małe ssaki, jelenie, daniele, zwierzyna płowa, dziki, konie, bydło, owce, psy, ludzie

Kleszcz pastwiskowy

Kleszcz pastwiskowy (Ixodes hexagonus) pochodzi z rodziny kleszczy twardych i zatrzymuje się głównie w norach zwierząt, gdzie czeka na swoją kolejną ofiarę.

  • Występowanie: w Niemczech i prawie w całej Europie, od Morza Śródziemnomorskiego aż po Skandynawię i Irlandię, poza Algierią i Marokiem w Afryce Północnej, w Azji Mniejszej i w regionie Kaukazu, w całej Europie Wschodniej i Azji Zachodniej aż po Azję Centralną.
  • Niebezpieczeństwo? Rzadko atakują ludzi, przenoszą np. bakterie boreliozy i wirusy KZM.
  • Aktywność: od marca do listopada, szczególnie wiosną i jesienią.
  • Typowe siedliska: lasy, parki miejskie, ogrody.
  • Rozmiar: dorosłe samice i samce przed wypiciem krwi: ok. 3,5-4 mm. Nimfy przed wypiciem krwi: ok. 1,2-1,4 mm. Larwy przed wypiciem krwi: mniejsze niż 1 mm. Najedzone kleszcze pastwiskowe są niekiedy jasnego koloru lub nawet białe.
  • Żywiciele: lisy, jeże, łasice, tchórze, gronostaje, psy, koty, ludzie.

Kleszcz lasostepowy

Kleszcz lasostepowy (Dermacentor marginatus) należy do rodziny kleszczy twardych. W Niemczech występują rzadko, ponieważ żyją głównie na regionach stepowych.

  • Występowanie: w Niemczech Północnych rzadko, często na obszarach wypasu owiec i na stepach.
  • Niebezpieczeństwo? Rzadko atakują ludzi, mogą jednak przenosić m.in. gorączkę Q, tuleramię, gorączkę plamistą Gór Skalistych, syberyjską gorączkę plamistą, anaplazmozę bydlęcą i malarię psią.
  • Typowe siedliska: nasłonecznione łąki (suche murawy) i lasy z dużą ilością światła.
  • Rozmiar: dorosłe samice i samce przed wypiciem krwi: ok. 4-6 mm, najedzone samice do 15 mm.
  • Żywiciele: małe ssaki, owce, zwierzyna płowa, dziki, kozy, bydlę, konie, psy, ludzie.

Obrzeżek gołębi

Obrzeżek gołębi (Argas reflexus) występuje w całej Europie Środkowej, głównie na budynkach. Obrzeżek gołębi bez żywiciela może przeżyć aż dziewięć lat.

  • Występowanie: w całych Niemczech.
  • Niebezpieczeństwo? Atakuje głównie gołębie, niekiedy ludzi. Dotychczas udowodniono, że ten gatunek kleszcza wywołuje u ludzi reakcje alergiczne, aż po wstrząs anafilaktyczny.
  • Aktywność: od marca do października, wewnątrz budynków także przez cały rok.
  • Typowe siedliska: na ciepłych miejscach wewnątrz budynków lub na budynkach, poza tym przy wylęgarniach gołębi, np. na strychach.
  • Rozmiar: dorosłe samice przed spożyciem krwi: ok. 5 mm, najedzone do 10 mm. Dorosłe samce przed wypiciem krwi: ok. 4 mm.
  • Żywiciele: gołębie skalne, dzikie gołębie, ptaki, drób, ludzie.

Kleszcze Hyalomma

Hyalomma to rodzaj kleszczy, które występują przede wszystkim w Afryce. Niemal nie potrzebują wody i aktywnie szukają swoich ofiar.

  • Występowanie: Europa Południowa, Azja Południowa, Afryka.
  • Niebezpieczeństwo? Polują aktywnie i atakują także ludzi – są przenosicielami gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej.
  • Aktywność: od czerwca do października.
  • Typowe siedliska: stepy, pustynie i stepy pustynne, suche i gorące obszary.
  • Rozmiar: dorosłe samice i samce przed wypiciem krwi: ok. 2-10 mm, najedzone samice do 25 mm.
  • Żywiciele: zwierzęta kopytne, np. świnie, kozy lub owce, wielbłądy, ludzie. Zauważają swoją ofiarę z odległości dziewięciu metrów i podążają za nią nawet przez dziesięć minut, pokonując dystans do 100 metrów.

Kleszcz psi

Kleszcz psi (Rhipicephalus sanguineus) pochodzi z Afryki i rozpowszechnił się już w całej Europie. Nazwa tego gatunku wzięła się stąd, że ten pasożyt głównie atakuje psy.

  • Występowanie: Afryka, Europa Południowa, rzadko na północ od Alp.
  • Niebezpieczeństwo? Atakuje głównie psy i przenosi na nie różne bakterie: babeszje, babesia canis vogeli (wywołujące bebesziozę psów), ehrlichia canis (erlichioza u psów), anaplasma platys (anaplazmoza granulocytarna u psów) i hepatozoon canis (hepatozoonoza).
  • Aktywność: miesiące letnie, w przypadku wysokich temperatur (np. w mieszkaniach, schroniskach dla zwierząt itd.) także przez cały rok.
  • Typowe siedliska: ciepłe regiony, w Niemczech w ogrzewanych obiektach.
  • Rozmiar: dorosłe samice i samce przed wypiciem krwi: ok. 3 mm, najedzone samice do 12 mm. Nimfy przed wypiciem krwi: ok. 1 mm. Larwy przed wypiciem krwi: ok. 0,5 mm.
  • Żywiciele: psy, rzadko ludzie.