Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.

Kenelerin çıkarılması

Kene sokması durumunda ne yapmalı? Bu, hemen hemen herkesi ilgilendirecek bir sorudur. Bu soruya cevap ararken keneyi yakmaktan, üzerine yağ dökmeye kadar varan birçok maceraperest tavsiyeyle karşılaşabilirsiniz. Ancak, bu yöntemler yarardan çok zarar getirir.

Kenelerin cımbızla çıkarılması.

Kene sokması mı yoksa kene ısırığı mı?

Kene sokması mı yoksa kene ısırığı mı?

Kene ısırır mı, yoksa sokar mı? Kene sokar! Keneler, keskin kenarlı ağız parçalarıyla kurbanlarının cildini kestikten sonra "sokma hortumlarını" (Hypostom) konağın dokusuna gömerler. Keneler, örneğin dişi sivrisinekler gibi hedefli bir şekilde kan damarını sokmak yerine, kurbanlarına iki yöntemle yapışırlar. İlk yöntemde, kurbanlarına sokma aletlerinde bulunan ters kancalarıyla kenetlenirler; diğer yöntemde ise soktuktan 5-30 dakika sonra ürettikleri bir tür yapışkanla konaklarına yapışırlar.

Kene sokması neden farkedilmez?

Konağın sokmayı farketmemesi için kene, salyasıyla bir uyuşturucu madde salar. Bu yüzden kenenin sokma aleti bir sivrisineğinkinden daha kalın ve kaba olmasına rağmen kene sokması acıtmaz.

Kene sokmasından sonra derhal harekete geçilmelidir.

Keneleri mümkün olan en kısa süre içinde çıkarın

Eğer bir kene ciltte emer halde görülürse derhal müdahale edilmelidir. Ormanda başladığınız bir yürüyüşü bir kene soktu diye derhal yarıda kesmek zorunda değilsiniz, ancak kenenin çıkarılması için çok da uzun beklenmemelidir. Çünkü emme süreci ne kadar uzun sürerse, hastalık mikroplarının aktarılma olasılığı da o kadar yükselir. Bu yüzden yürüyüşe çıkanlar, gerektiğinde keneyi yerinden çıkarabilmek için yanlarında bir kene çıkarma aleti bulundurmalıdır. Borrelia mikroplarıyla enfeksiyon kapana kadar ortalama 12-24 saat geçer. Ancak FSME virüsü doğrudan kenenin salyasında bulunduğu için FSME virüsü kene sokmasından sonra derhal bulaşmaya başlar.      

Kenelerin çıkarılması için faydalı tavsiyeler

Eğer bir kene sokmuşsa, aşağıdaki tavsiyeler dikkate alınmalıdır:

  • Benzin, aseton ve alkol kullanılmamalıdır. Bu maddeler kenenin daha çabuk çıkarılmasını sağlamazlar, aksine Borreliaların aktarılma riskini arttırırlar.
  • Emen kene, ulaşılması zor bir yerde ise, kenenin çıkarılması için başka bir kişiden yardım isteyiniz.
  • Kene ilk defada çıkarılamıyorsa ümitsizliğe kapılmayın. Kenenin başarılı şekilde çıkarılabilmesi için birkaç defa denemek zorunda kalabilirsiniz.
  • İlk keneyi bulduktan sonra vücudu taramaya devam edin. Birden fazla kene tarafından sokulmuş olabilirsiniz. Öncelikle karın ve göğüs kısmı, dizin iç tarafı, boyun, baş ve genital bölge dahil her zaman bütün vücudu tarayın.
  • Kene çıkarıldıktan sonra sokulan yer alkol ya da iyotlu bir merhemle dezenfekte edilmelidir.
  • Eğer sokulan yerdeki kızarıklık azalmaz ya da artarsa doktora gidilmelidir. Eğer sokulan yer şiddetli şekilde şişer, ağrır, yanar ya da zonklarsa aynısı geçerlidir.
  • Eğer kenenin nasıl çıkarılacağından emin değilseniz doktora gitmelisiniz.

Doğru kene çıkarma yöntemi

Keneden kurtulmanın doğru yolu nedir? Emen bir kenenin başarılı şekilde çıkarılması esas olarak üç faktöre bağlıdır (Robisch, K. [2010]. Kene Çıkarma – Beş farklı kene çıkarma aletinin karşılaştırılması. Diploma tezi, Viyana Veterinerlik Üniversitesi Patobiyoloji Bölümü. Viyana Veterinerlik Üniversite Kütüphanesi):

  • Kenenin ağız parçalarının uzunluğu ve biçimi
  • “Sokma hortumundaki” (Hypostom) ters kancaların sayısı
  • Salınan “yapışkan maddenin” (çimento) miktarı

Doğru yöntem, kenenin çıkarılması için kullanılan yardımcı aletin türüne bağlıdır. Bütün yardımcı aletlerde önemli olan kenenin mümkün olduğu kadar cilde yakın bir yerden kavranmasıdır. Bu, kenenin ezilmesini ve böylece olası tehlikeli vücut sıvılarının salınmasını önler. Ayrıca kene aniden kuvvetle çekilmemelidir. Altın kural olarak kene cilde yakın bir şekilde, yavaşça ve kontrollü bir şekilde çıkarılmalıdır.

Kenelerin çıkarılması: “Kenenin kafası” takılı kalırsa ne yapmalı?

Kene çıkarılırken bazen ciltte keneden kalıntılar kalabilir. Bu kalıntılar, kenenin kafasından çok sokma aletine ait kısımlardır. Bu küçük yabancı maddeler çoğunlukla zaman içinde vücuttan kendiliğinden atılır. Yani, “kene kafası” kalıntıları önemli bir sağlık riski oluşturmaz.
 

Kenelerin çıkarılması için yardımcı araçlar/aletler

Özellikle dışarıda çok zaman geçiren kişiler, yanlarında kene çıkarmak için yardımcı alet bulundurmalıdır. Kene çıkarmak için genellikle kullanılan aletler şunlardır:

1. Penseyi doğrudan kenenin üstüne dikey olarak konumlandırın.
2. Penseyi cilde yakın tutun. Kenenin batın kısmını ezmeyin.
3. Keneyi dikey şekilde çıkarın. Sokulan yeri gözlemleyin: Özellikle kızarıklık genişliyorsa, Lyme hastalığı (Borelyoz) riskine karşı doktora gidin!

Eğer ciltte kenenin parçaları kalmışsa paniğe kapılmayın! Vücut bunları dışarı atar. Emin değilseniz lütfen doktorunuza gidin. Riskli bölgelerde oturanlar ya da bu gibi bölgelere seyahat edenler FSME virüsüne karşı aşı yaptırmalıdır!

Kene çıkarma cımbızının uç kısmı bükülmüş ve sivri olmalıdır.

Cımbız

Uygulama: Uygun bir model seçimi önemlidir. Kene çıkarma cımbızının uç kısmı bükülmüş ve sivri olmalıdır.

Kenelerin cımbızla çıkarılması.

1. Cımbızı cilde yakın şekilde keneye yaklaştırın.
2. Cımbızı sıkıştırın, kenenin batın kısmını ezmeyin. Cımbızı sıkı tutun, keneyi cilde dikey şekilde çekin.
3. Çıkarılan keneyi atın. Sokulan yeri gözlemleyin: Özellikle kızarıklık genişliyorsa, Lyme hastalığı (Borelyoz) riskine karşı doktora gidin!

Eğer ciltte kenenin parçaları kalmışsa paniğe kapılmayın! Vücut bunları dışarı atar. Emin değilseniz lütfen doktorunuza gidiniz. Riskli bölgelerde oturanlar ya da bu gibi bölgelere seyahat edenler FSME virüsüne karşı aşı yaptırmalıdır!

Kene kartıyla kenelerin çıkarılması: Kene, "v" şeklindeki kesimde sabitleştirilir ve bir harekette öne ve yukarı doğru çıkarılır.

Kene kartı

Uygulama: Kene, "v" şeklindeki kesimde sabitleştirilir ve bir harekette öne ve yukarı doğru çıkarılır - kart, kaldıraç görevi görür. Bazı kene kartı modelleri farklı boyutlu keneler için farklı boyutta "v" kesimlerine sahiptir.

Kene kartıyla kenelerin çıkarılması.

1. Kartı cildin üzerinde düz bir şekilde keneye yaklaştırın. Bunu yaparken kartın "gagasını" kenenin yan tarafına doğru itmeye çalışın.
2. Kartı kesintisiz bir hareketle ilerletin ve şimdi keneyi vücuttan çıkarın.
3. Çıkarılan keneyi atın. Sokulan yeri gözlemleyin: Özellikle kızarıklık genişliyorsa, Lyme hastalığı (Borelyoz) riskine karşı doktora gidin!

Eğer ciltte kenenin parçaları kalmışsa paniğe kapılmayın! Vücut bunları dışarı atar. Emin değilseniz lütfen doktorunuza gidiniz. Riskli bölgelerde oturanlar ya da bu gibi bölgelere seyahat edenler FSME virüsüne karşı aşı yaptırmalıdır!

Kement ilmiği bulunan son kısmı mümkün olduğunca cilde yakın şekilde kenenin etrafına yerleştirin.

Kene kementi

Uygulama: Kement ilmiği bulunan son kısmı mümkün olduğunca cilde yakın şekilde kenenin etrafına yerleştirin. Sonra ilmiğin yarıçapını aletin üst kısmında bulunan damgayla küçültün ve keneyi çekme hareketiyle çıkartın.

Kene kementiyle kenelerin çıkarılması.

1. Kement ilmiğini dikkatlice kenenin üzerinden geçirin ve cildin üzerine yerleştirin.
2. Kementi sıkıp sapını dikey olarak kaldırarak hafifçe cilde bastırın.
3. Keneyi dikey şekilde çıkarın. Sokulan yeri gözlemleyin: Özellikle kızarıklık genişliyorsa, Lyme hastalığı (Borelyoz) riskine karşı doktora gidin!

Eğer ciltte kenenin parçaları kalmışsa paniğe kapılmayın! Vücut bunları dışarı atar. Emin değilseniz lütfen doktorunuza gidiniz. Riskli bölgelerde oturanlar ya da bu gibi bölgelere seyahat edenler FSME virüsüne karşı aşı yaptırmalıdır!

Yanınızda yardımcı alet yok mu? Parmaklarınızı kullanın.

Parmakla çıkarma

Uygulama: Keneyi dikkatli şekilde iki parmakla (en iyisi baş parmak ve işaret parmağıyla) mümkün oldukça cilde yakın şekilde kavrayın. Keneyi ezmemeye dikkat edin!

Kenelerin parmakla çıkarılması.

1. Keneyi baş parmak ve işaret parmağıyla (gerekirse orta parmakla) cilde yakın şekilde kavrayın.
2. Sol ve sağa hafif çevirme hareketleriyle çıkarın. Kenenin batın kısmını ezmemeye dikkat edin.
3. Çıkarılan keneyi atın.

Eğer ciltte kenenin parçaları kalmışsa paniğe kapılmayın! Vücut bunları dışarı atar.

Kene nasıl doğru şekilde atılır?

Kene, başarılı şekilde çıkarıldıktan sonra birçok insan kendine şu soruyu sorar: Çıkarılan keneyi ne yapmalı? Kene araştırmacıları, kenelerin nasıl doğru şekilde atılabileceği hakkında zecken.de adına araştırmalar yapmıştır.    
Kenelerin öldürülmesiyle ilgili ezme işlemi gibi mekanik öldürme yöntemleri, ısı etkenli öldürme ve farklı sıvıların kullanımı yöntemleri incelenmiştir. Hedef, kenelerin vücut sıvıları insanlara temas etmeden kenelerin güvenli şekilde öldürülmesidir. Bu sıvıların temas etmesi, kenenin içinde bulunan hastalık mikroplarının küçük bir yaradan insan organizmasına geçmesine yol açabilir.

Keneler sifonu çekerek tuvalete atılmamalıdır, çünkü keneler suda uzun süre hayatta kalabilirler.

Sonuç:
Kene dayanıklılık deneyinde, keneleri örneğin bir bardak gibi sert bir cisimle ezmenin en etkili yöntem olduğu kanıtlanmıştır. Bunun için keneler katlanmış bir kâğıt arasına yerleştirilmelidir. Ardından bir su bardağı kâğıdın üzerine sertçe bastırılarak çekilmelidir. Bu yöntemin testte gerek yetişkin keneler için gerekse nimfalar için uygun olduğu kanıtlanmıştır. Öldürme işleminin %40 alkolde, klorlü temizleme maddesinde ve Sagrotan’da da aynı şekilde başarılı olduğu görülmüştür. Ayakkabı topuğuyla çiğneme ve parmak tırnaklarıyla ezmenin uygun olmadığı kanıtlanmıştır. Ayrıca keneler sifonu çekerek tuvalete atılmamalıdır. Yapılan bir kene dayanıklılık deneyi, kenelerin suda uzun süre hayatta kalabildiğini göstermiştir.